start

WNIOSKI I POSTULATY
zgłoszone podczas Forum Polskiego Teatru 2009
przez panelistów i uczestników dyskusji
przekazane Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
Panu Bogdanowi Zdrojewskiemu

Raport profesora Jerzego Hausnera o stanie kultury podał same ujemne strony funkcjonowania teatrów. Ta diagnoza brzmi NIEZARADNI. Nie możemy tego przyjąć milcząco. Chcemy rzetelnej oceny rzeczywistości: organizator powinien jasno określić kryteria dotowania, z jakiego sektora mają pochodzić finanse na działalność teatrów (dotacja publiczna, sponsoring, wpływy własne). W kulturze decentralizacja nie zawsze się sprawdza, a kultura niesie wartości uniwersalne. Zgadzamy się z tym, co podczas pierwszego dnia Forum powiedział Minister Michał Boni „Polityce nie wolno gmerać w świecie kultury”, tym bardziej teraz, kiedy polski teatr jest w dobrej kondycji, a sale pełne są widzów, którzy chodzą i chcą chodzić do teatru.

Wnioski i postulaty polityczne
1. Państwo polskie musi uznać twórczość jako niezbędną dla tworzenia polityki kulturalnej.
2. Klasa polityczna nie może nadal traktować kultury jako kuli u nogi rozwoju gospodarczego państwa.
3. Należy wypracować właściwe relacje pomiędzy teatrem a mediami, polegające na sojuszu zmierzającym do jak najszerszej popularyzacji sztuki teatru.
4. Potrzebne są polskie stypendia dla twórców (na przykład: Olga Tokarczuk, Andrzej Stasiuk, Dorota Masłowska, Mariusz Treliński otrzymują stypendia zagraniczne).
5. Należy dbać o udział młodych pokoleń twórców w życiu teatralnym.

Wnioski i postulaty legislacyjne
1. Ustawa o teatrze jest niezbędna, niezależnie od nowelizacji Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
2. Teatry, jako instytucje kultury nie mogą się samofinansować.
3. Art. 12 UDK kieruje w stronę fałszywego z punktu widzenia zadań statutowych teatru, traktowania kosztów stałych i zmiennych, jedynie, jako pojęć ekonomicznych. Koszta przygotowania premier są bowiem kosztem stałym działającego teatru. Ich „zmienność” polega wyłącznie na ich wysokości w zależności od rodzaju premiery, nigdy jednak nie wynoszą zero. Dofinansowanie teatru jest przyznaniem kwoty jednoskładnikowej bez rozróżniania na koszty stałe i zmienne i jest oczywiste, że zmniejszanie dotacji to zmniejszanie kosztów na premiery – czyli zmiennych, z nadzieją, że zmniejszą się koszta stałe co oczywiście jest niemożliwe.
4. Niezbędne jest poszerzanie wiedzy i świadomości funkcjonowania teatrów. Rozwiązaniem może być ustanowienie ciała doradczego dla samorządów w kwestii zarządzania, oceny i finansowania teatrów. Członkowie tych gremiów doradczych powinni otrzymywać honoraria.
5. Stowarzyszenia powinny uczestniczyć w dyskusji o finansach na różnych poziomach, również na poziomie samorządów
6. Brakuje sensownego i spójnego ustawodawstwa, w ramach którego mają funkcjonować teatry. Należy zatem:
• Zreformować i dostosować niektóre zapisy kodeksu pracy do specyfiki pracy teatru
• Dokonać nowelizacji ustawy o zamówieniach publicznych w duchu uwzględnienia specyfiki funkcjonowania teatru
• Odrzucić projekt Rad Powierniczych w teatrach
• Stworzyć status rzemieślnika teatralnego, i sposoby ich kształcenia (stolarz, krawiec, modelator itp…)
• Wprowadzić uregulowania prawne jasno określające status aktora

7. Należy pamiętać, że Teatry repertuarowe są kuźnią kunsztu aktorskiego, które pozwalają rozwijać talent i doskonalić warsztat aktorski, reżyserski i scenograficzny.
8. Należy zwiększyć autonomię dyrektora wobec organizatora poprzez wprowadzenie kontraktów dyrektorskich oraz założyć kadencyjność dyrekcji teatru.
9. Konkursy na dyrektorów teatrów powinny mieć jasno i precyzyjnie określone kryteria i być ogłaszane publicznie, procedury powinny być jawne.
10. Należy stworzyć możliwość przyznawania budżetu na okres całej kadencji. Dałoby to np. możliwość podpisywania kontraktów z reżyserami z dwu lub trzy letnim wyprzedzeniem.
11. Należy stworzyć warunki dla działania teatru w różnych formach prawnych, np. spółki prawa handlowego celu publicznego.
12. Statuty teatrów powinny jasno określać cele działania teatru i nałożone na nie obowiązki. Pozwoli to rozróżniać publiczne teatry w sferze przyjętych dla nich celów programowych, a jednocześnie uprości system ocen i skuteczności ich działania. Zapisy statutowe teatrów publicznych, powinny być akceptowane przez MKiDzN.
13. Należy ograniczyć lub zlikwidować opłaty czynszowe i podatki gruntowe pobierane od teatrów.

Wnioski i postulaty stowarzyszeniowo-związkowe
1. Należy uregulować kwestie socjalne dla aktorów nieetatowych.
2. Stworzyć system ochrony zawodowców przed amatorami.
3. Konieczne jest opracowanie karty artysty-wykonawcy.
4. Należy wprowadzić wynagrodzenie dla aktorów za udział w próbach.

Podczas Forum pojawiły się również propozycje, by zorganizować dyskusję na temat sytuacji teatrów w Warszawie. Wszystko wskazuje na pilną potrzebę takiej dyskusji i liczymy na pomoc w jej zorganizowaniu. Padały także głosy, by przekształcić Forum Polskiego Teatru w stałe ciało doradcze i opiniotwórcze, a także platformę do komunikacji pomiędzy licznymi stowarzyszeniami i organizacjami związanymi z teatrem.
Mimo bardzo krótkiego okresu przygotowania Forum spełniło swoje podstawowe zadanie, a mianowicie stworzyło pewien ferment, który uświadamia rozproszonemu środowisku niezbędność uczestnictwa w rozmowie o teatrze, a jednocześnie potrzeby nabywania większej wiedzy o funkcjonowaniu teatrów, zarówno przez nas, jak ekonomistów i organizatorów. Reformy domagają się wszyscy. Zakładamy, że wszyscy dla dobra teatru, (w teatrze łańcuch przyczynowo-skutkowy jest skomplikowany) musimy niezwykle ostrożnie i rozważnie odróżniać skutki od przyczyn, żeby reforma mogła przekształcić a nie zrujnować życie teatralne.